0
Lược sử dịch tả heo châu Phi tại châu Âu
Bệnh dịch tả heo châu Phi (ASF) lần đầu tiên được mô tả tại Kenya vào năm 1921 và cho đến nay vẫn lưu hành đặc hữu ở nhiều khu vực thuộc châu Phi cận Sahara. Trong nhiều thập kỷ, ASF chỉ giới hạn trong phạm vi châu Phi, khiến nhận thức về nguy cơ bên ngoài khu vực này tương đối thấp. Tuy nhiên, đến năm 1957, virus lần đầu tiên rời khỏi châu Phi và được phát hiện tại Bồ Đào Nha, đánh dấu khởi đầu cho sự lan truyền quốc tế của dịch bệnh. Mặc dù các biện pháp giảm đàn nhanh chóng đã giúp loại trừ ổ dịch ban đầu, ASF tái xuất hiện tại Tây Ban Nha vào những năm 1960 và chỉ được loại trừ hoàn toàn vào năm 1995.
Sau đó, trong thập niên 1970 và 1980, ASF tiếp tục gây ra các đợt bùng phát lẻ tẻ tại nhiều quốc gia châu Âu, bao gồm Andorra (1975), Bỉ (1985), Pháp (1964, 1967 và 1974), Malta (1978), Hà Lan (1986) và Ý (1967, 1969 và 1993), nơi dịch bệnh xuất hiện rải rác theo từng thời điểm (Rose & Le Potier, 2020).
Một bước ngoặt quan trọng xảy ra vào năm 2007, khi ASF lần đầu tiên được phát hiện tại Đông Âu, cụ thể là ở Georgia. Từ đây, virus lan rộng khắp lục địa, và đến tháng 11/2025 đã tái xâm nhập Tây Ban Nha.
Bản đồ dưới đây thể hiện trực quan và theo trình tự thời gian sự xuất hiện của những ca ASF đầu tiên tại châu Âu sau khi dịch tái bùng phát năm 2007, cũng như diễn biến lan rộng theo không gian qua các năm, qua đó giúp làm rõ quy mô và tốc độ lây lan của virus trên toàn lục địa.
Tình hình hiện tại của dịch tả heo châu Phi (ASF) tại châu Âu
Total number of ASF outbreaks in wild boar and domestic pigs in Europe (excluding Russia). Source: 333 based on ADIS data.
Heo nuôi
Trong năm 2025, tổng cộng 937 ổ dịch ASF được ghi nhận trên heo nuôi, tăng 25% so với năm 2024 (752 ổ dịch). Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với các đỉnh dịch trong quá khứ vào 2018–2019 và đặc biệt là năm 2023, khi ghi nhận hơn 4.500 ổ dịch, chủ yếu do dịch bệnh bùng phát tại Croatia, Bosnia và Herzegovina, Serbia và Romania.
Trong năm vừa qua, trọng tâm dịch bệnh một lần nữa dịch chuyển về Đông Âu và khu vực Balkan, với các quốc gia ghi nhận nhiều ca đáng chú ý như Romania, Serbia, Croatia, Moldova và Bosnia và Herzegovina. Trong khi đó, một số quốc gia khác cho thấy xu hướng ổn định rõ rệt hoặc giảm số ca, điển hình là Đức, không ghi nhận ca ASF nào trên heo nuôi trong năm qua, sau khi từng báo cáo 10 ca vào năm 2024.
Heo rừng
Tình hình trong năm 2025 đặc biệt đáng chú ý, với số ổ dịch ASF trên heo rừng tăng 44% so với năm trước (11.054 ổ dịch so với 7.672). Đây là mức cao thứ hai trong toàn bộ chuỗi số liệu, chỉ đứng sau năm 2021, khi ghi nhận 12.150 ổ dịch. Đáng lưu ý, dịch bệnh đã xuất hiện tại Tây Ban Nha vào cuối tháng 11, với 13 ổ dịch đã được xác nhận, tất cả đều nằm trong bán kính nguy cơ cao 6 km xung quanh ổ dịch đầu tiên tại tỉnh Barcelona.
Số ổ dịch trên heo rừng tăng tại hầu hết các quốc gia, trong đó mức tăng theo tỷ lệ phần trăm đáng kể nhất ghi nhận ở Estonia. Tại đây, số ổ dịch đã giảm dần kể từ đỉnh năm 2016 (1.052 ổ), xuống còn 36 ổ vào năm 2024, trước khi tăng trở lại trong năm 2025 (259 ổ). Các quốc gia ghi nhận nhiều ổ dịch nhất gồm Ba Lan với 3.351 ổ (tăng gần 50% so với 2024) và Đức với 1.992 ổ (+113% so với 2024), tiếp theo là Latvia, Bulgaria, Hungary, Lithuania và Ý.
Ngày 8 tháng 1 năm 2026/ Ban biên tập 333 với dữ liệu ADIS.
